Οι σταθμοί στην ανάπτυξη- 6 μηνών έως 3 ετών

Το να είσαι γονιός συνεπάγεται πολλά πράγματα. Είναι ένας ρόλος που απαιτεί αφοσίωση, δόσιμο ενέργειας και προσωπικού χρόνου, χαρακτηρίζεται από οριακά συναισθήματα, μεγάλες χαρές και μεγάλες αγωνίες. Μεταξύ πολλών ερωτημάτων που βασανίζουν το μυαλό των νέων γονέων είναι τα εξής: «Αναπτύσσεται σωστά το παιδί μου;», «Τι να περιμένω στην επόμενη φάση της ζωής του;», «Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να το εκπαιδεύσω σε μια καινούρια δεξιότητα;», «Παρατηρώ κάποια καθυστέρηση στην ανάπτυξη του, μήπως πρέπει να απευθυνθώ σε κάποιον ειδικό;».

Στόχος του παρόντος άρθρου είναι η παρουσίαση των ορόσημων ανάπτυξης ενός παιδιού από την ηλικία των 6 μηνών έως την ηλικία των 3 ετών. Πρόκειται για μια «πυξίδα» για τους νέους, ίσως, γονείς που πλέουν σε άγνωρα, βαθιά, ύδατα και δεν αντικαθιστά, σε καμία περίπτωση, τα σταθμισμένα εργαλεία αξιολόγησης, που χορηγούνται μόνο από ειδικούς επιστήμονες (π.χ. αναπτυξιολόγος).

Τα περισσότερα μωρά στην ηλικία των 6 μηνών κάνουν τα εξής:

Κοινωνική / Συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Αναγνωρίζουν οικεία πρόσωπα και αρχίζουν να γνωρίζουν αν κάποιος είναι ένας ξένος
  • Τους αρέσει να παίζουν με άλλους, ειδικά γονείς
  • Ανταποκρίνονται στα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων και συχνά φαίνονται χαρούμενα
  • Θέλουν να κοιτάζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Απαντούν σε ήχους κάνοντας ήχους
  • Φωνάζουν δύο φωνήεντα στη σειρά όταν φλυαρούν («αου»)
  • Ανταποκρίνονται στο όνομά τους
  • Κάνουν ήχους που δείχνουν χαρά και δυσαρέσκεια

Γνωστική Ανάπτυξη (μάθηση, σκέψη, επίλυση προβλημάτων)

  • Παρατηρούν τα αντικείμενα που βρίσκονται κοντά
  • Φέρνουν πράγματα στο στόμα
  • Δείχνουν περιέργεια και προσπαθούν να φτάσουν αντικείμενα που είναι εκτός εμβέλειας
  • Αρχίζουν να περνούν πράγματα από το ένα χέρι στο άλλο

Κίνηση / φυσική ανάπτυξη

  • Κυλάνε προς τις δύο κατευθύνσεις (μπροστά-πίσω, πίσω-μπροστά)
  • Αρχίζουν να κάθονται με ή χωρίς υποστήριξη
  •  Όταν στέκονται όρθια με βοήθεια, στηρίζουν το βάρος στα πόδια και μπορούν να αναπηδήσουν
  • Mερικές φορές σέρνονται προς τα πίσω αντί να προχωρήσουν μπροστά

Τα περισσότερα μωρά στην ηλικία των 9 μηνών κάνουν τα εξής:

Κοινωνική / Συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Μπορεί να φοβούνται τους ξένους
  • Δείχνουν να είναι προσκολλημένα σε γνωστούς ενήλικες
  •  Έχουν αγαπημένα παιχνίδια

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Αντιλαμβάνονται το «όχι»
  • Κάνουν επαναλαμβανόμενους ήχους όπως «μαμαμα» και «τατατα»
  • Αντιγράφουν ήχους και χειρονομίες

Γνωστική Ανάπτυξη (μάθηση, σκέψη, επίλυση προβλημάτων)

  • Παρακολουθούν τη πορεία ενός αντικειμένου που πέφτει
  • Αναζητούν τα αντικείμενα που βλέπει να κρύβετε
  • Παίζουν «κουκου τσα»
  • Βάζουν αντικείμενα στο στόμα
  • Μετακινούν τα πράγματα ομαλά από το ένα χέρι στο άλλο
  • Πιάνουν μικρά αντικείμενα, όπως τα δημητριακά, με λαβή του αντίχειρα και του δείκτη

Κίνηση / φυσική ανάπτυξη

  • Στέκονται όρθια με υποστήριξη
  • Κάθονται χωρίς υποστήριξη
  • Μπουσουλάνε

Τα περισσότερα παιδιά στην ηλικία του 1 έτους κάνουν τα εξής:

Κοινωνική / Συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Είναι ντροπαλά ή νευρικά με τους ξένους
  • Κλαίνε όταν η μαμά ή ο μπαμπάς φεύγει
  • Έχουν αγαπημένα αντικείμενα
  • Δείχνουν φόβο σε ορισμένες περιπτώσεις
  • Επαναλαμβάνουν τους ήχους ή ενέργειες που θέλουν να προσέξετε
  • Βγάζουν το χέρι ή το πόδι για να βοηθήσουν με το ντύσιμο
  • Παίζουν παιχνίδια όπως «κούκου τσα», «πλάθω κουλουράκια»

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Χρησιμοποιούν απλές χειρονομίες, όπως χαιρετισμό
  • Κάνουν ήχους με αλλαγές στον τόνο (σαν ομιλία)
  • Λένε «μαμα», «μπαμπά»
  • Προσπαθούν να μιμηθούν λέξεις που λέτε

Γνωστική Ανάπτυξη (μάθηση, σκέψη, επίλυση προβλημάτων)

  • Εξετάζουν τα αντικείμενα με διάφορους τρόπους, όπως τα κουνάνε, τα χτυπάνε, τα ρίχνουν
  • Βρίσκουν εύκολα κρυμμένα αντικείμενα
  • Αναζητάνε τη σωστή εικόνα ή το αντικείμενο όταν το ονομάσει κάποιος (π.χ. «που είναι η μπάλα;»)
  • Αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα πράγματα σωστά, για παράδειγμα, πίνουν από το μπιμπερό
  • Βάζουν-βγάζουν τα πράγματα από ένα δοχείο
  • Πιέζουν ένα κουμπί με το δάκτυλο (δείκτης)
  • Ακολουθούν απλές οδηγίες όπως «σήκωσε το παιχνίδι»

Τα περισσότερα παιδιά στην ηλικία των 18 μηνών κάνουν τα εξής:

Κοινωνική / Συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Τους αρέσει να δίνουν αντικείμενα σε άλλους
  • Μπορεί να φοβούνται τους ξένους
  • Δείχνουν την αγάπη τους στους οικείους ανθρώπους
  • Κάνουν απλό συμβολικό παιχνίδι, όπως ταΐζουν μια κούκλα
  • Μπορούν να προσκολληθούν σε νέους φροντιστές σε καινούριες καταστάσεις
  • Δείχνουν (με το δείκτη) σε άλλους κάτι ενδιαφέρον

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Λένε αρκετές μεμονωμένες λέξεις
  • Λένε και κουνάνε το κεφάλι "όχι"

Γνωστική Ανάπτυξη (μάθηση, σκέψη, επίλυση προβλημάτων)

  • Γνωρίζουν καθημερινά αντικείμενα, για παράδειγμα, τηλέφωνο, βούρτσα, κουτάλι
  • Μπορούν να αναγνωρίζουν κάποια μέρη του σώματος
  • Δείχνουν κάτι για να αποσπάσουν τη προσοχή του άλλου
  • Μπορεί να ακολουθούν απλές λεκτικές εντολές χωρίς φυσική καθοδήγηση, για παράδειγμα «κάθισε»

Κίνηση / φυσική ανάπτυξη

  • Περπατούν μόνα τους
  • Μπορούν να κρατάνε παιχνίδια ενώ περπατούν
  • Μπορούν να ανεβαίνουν σκαλιά
  • Πίνουν από ένα κύπελλο
  • Τρώνε με το κουτάλι

 

Τα περισσότερα παιδιά στην ηλικία των 2 ετών κάνουν τα παρακάτω:

Κοινωνική / Συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Αντιγράφουν άλλους, ιδιαίτερα ενήλικες και μεγαλύτερα παιδιά
  • Δείχνουν όλο και περισσότερη ανεξαρτησία
  • Δείχνουν προκλητική συμπεριφορά (κάνουν πράγματα που του έχετε πει να μην κάνουν)
  • Παίζουν κυρίως μόνα τους, δίπλα σε άλλα παιδιά, αλλά αρχίζουν σιγά σιγά να εμπλέκονται σε διαδραστικό παιχνίδι, όπως κυνηγητό

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Δείχνουν αντικείμενα ή εικόνες όταν ονομάζονται
  • Γνωρίζουν τα ονόματα οικείων ανθρώπων και τμημάτων του σώματος
  • Λένε προτάσεις με 2 έως 4 λέξεις
  • Επαναλαμβάνουν λέξεις που έχουν ακούσει σε μια συζήτηση

Γνωστική Ανάπτυξη (μάθηση, σκέψη, επίλυση προβλημάτων)

  • Βρίσκουν πράγματα ακόμη και όταν κρύβονται κάτω από δύο ή τρία καλύμματα
  • Αρχίζουν να ταξινομούν τα σχήματα και τα χρώματα
  • Συμπληρώνουν τις προτάσεις σε βιβλία που γνωρίζουν
  • Παίζουν απλό φανταστικό παιχνίδι
  • Κατασκευάζουν πύργους με 4 ή περισσότερα τουβλάκια
  • Μπορεί να χρησιμοποιούν το ένα χέρι περισσότερο από το άλλο
  • Ακολουθούν σύνθετες οδηγίες, όπως «Πάρε τα παπούτσια σου και βάλε τα στο ντουλάπι».
  • Ονομάζουν τα αντικείμενα σε ένα βιβλίο όπως μια γάτα, ένα πουλί ή έναν σκύλο

Κίνηση / φυσική ανάπτυξη

  • Κλωτσάνε μια μπάλα
  • Αρχίζουν να τρέχουν   

Τα περισσότεροι παιδιά στην ηλικία των 3 ετών κάνουν τα εξής:

Κοινωνική / συναισθηματική Ανάπτυξη

  • Αντιγράφουν τους ενήλικες και τους φίλους
  • Περιμένουν τη σειρά τους στο παιχνίδι
  • Δείχνουν ενδιαφέρον για τον/την φίλο/η τους
  • Κατανοούν την έννοια «δικό μου» ή «δικό του»
  • Εμφανίζουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων
  • Αποχωρίζονται εύκολα τη μαμά και τον μπαμπά
  • Μπορεί να εκνευρίζονται με σημαντικές αλλαγές στη ρουτίνα
  • Ντύνονται και γδύνονται μόνα τους

Γλώσσα / Επικοινωνία

  • Ακολουθούν οδηγίες με 2 ή 3 βήματα
  • Κατανοούν προμαθηματικές έννοιες όπως «μέσα», «πάνω» και «κάτω»
  • Λένε το όνομα, την ηλικία, το φύλο και
  • Λένε προσωπικές αντωνυμίες και κάποια ουσιαστικά στον πληθυντικό αριθμό (αυτοκίνητα, σκύλοι, γάτες)
  • Κάνουν μια συνομιλία με 2-3 προτάσεις

Γνωστική (μάθηση, τη σκέψη, την επίλυση προβλημάτων)

  • Μπορούν να χειριστούν παιχνίδια με κουμπιά, μοχλούς, κινούμενα μέρη
  • Παίζουν παιχνίδια προσποίησης με κούκλες, ζώα και ανθρώπους
  • Κάνουν παζλ με 3 ή 4 κομμάτια
  • Αντιγράφουν έναν κύκλο με μολύβι ή μαρκαδόρο
  • Γυρνάνε μια σελίδα του βιβλίου κάθε φορά
  • Χτίζουν πύργους με παραπάνω από 6 τουβλάκια
  • Βιδώνουν και ξεβιδώνουν καπάκια ή γυρίζουν τη λαβή της πόρτας

 

Η εκπαίδευση ενός παιδιού οφείλει να στηρίζεται τα παραπάνω αναπτυξιακά ορόσημα, χωρίς να παραγνωρίζει όμως το γεγονός ότι κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό.

Αρετή Σταμούλη

Ψυχολόγος-Ειδική Παιδαγωγός

Πηγές:

  • www .cdc.gov/ActEarly