Χαρακτηριστικά των παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες-Παραδείγματα

Κοινά Χαρακτηριστικά των Μαθησιακών Δυσκολιών (Μ.Δ.)

Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο άρθρο μου με τίτλο «Λίγα λόγια για τον ορισμό των μαθησιακών δυσκολιών (Μ.Δ.)» οι μαθητές με Μ. Δ. συνιστούν μια ανομοιογενή ομάδα (Hammill, 1990), με διαφορετικές ικανότητες και εκπαιδευτικές ανάγκες. Ωστόσο στη βιβλιογραφία αναφέρονται κάποια κοινά, προεξέχοντα χαρακτηριστικά των μαθητών με Μ.Δ.

1. Δυσκολίες στο λόγο
2. Δυσκολίες στις γλωσσικές ακαδημαϊκές δεξιότητες
3. Δυσκολίες στα μαθηματικά

1. Δυσκολίες στο λόγο

• Δυσλαλία (δυσκολία στην εκφορά του λόγου)
– π.χ. αντί για νε/ρ/ό το παιδί προφέρει νε/λ/ό
• Δυσαρθρία (επηρεάζει το τόνο της φωνής, τη προσωδία, την προφορά του λόγου)
• Επιλεκτική αλαλία
• Γραμματικοσυντακτικές δυσκολίες
– π.χ. ο μαθητής βάζει το ρήμα σε διαφορετικό πρόσωπο από το υποκείμενο (Τα παιδιά τρέχει)

Οι παραπάνω δυσκολίες σχετίζονται με τις δυσκολίες ανάγνωσης αργότερα.

2. Δυσκολίες στις γλωσσικές ακαδημαϊκές δεξιότητες

A. Εξελικτική διαταραχή της ανάγνωσης

• Ο μαθητής μπορεί να προσθέτει/παραλείπει/αλλάζει/αντιστρέφει/επαναλαμβάνει γράμματα, συλλαβές ή ολόκληρες λέξεις.
− π.χ. αντί για «φάση» το παιδί διαβάζει «δάση»
• Η ανάγνωση γίνεται με δισταγμό-συλλαβιστά
• Οι τόνοι δε λαμβάνονται υπόψη
• Ο μαθητής δυσκολεύεται να διαβάσει καινούριες, ασυνήθιστες λέξεις
• Ο μαθητής δείχνει ελλιπή κατανόηση του κειμένου που διαβάζει

Β. Εξελικτική διαταραχή του γραπτού λόγου

• Ο μαθητής μπορεί να συγχέει/παραλείπει γράμματα ή να μη χρησιμοποιεί ορθογραφικούς κανόνες (π.χ. γράφει παίζο)
• Ο μαθητής δε χρησιμοποιεί τόνους ή άλλα σημεία στίξης
• Ο τρόπος γραφής είναι δυσανάγνωστος (ακατάλληλο μέγεθος γραμμάτων, μη τυπικό κράτημα του μολυβιού και υψηλή πίεση στο χαρτί κ.α.)
• Δεν δομεί το γραπτό του σε προτάσεις ή παραγράφους
• Το παιδί χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο (π.χ. κυριαρχούν τα ενεργητικά ρήματα ενώ απουσιάζουν επιθετικοί προσδιορισμοί).

Παραδείγματα διαταραχής γραπτού λόγου

Παρακάτω παρουσιάζω κάποια παραδείγματα στα οποία φαίνεται η ειδική μαθησιακή δυσκολία στο γραπτό λόγο.

  • Αρχικά δίνεται ένα δείγμα γραπτού λόγου παιδιού της Γ τάξης, στο οποίο φαίνεται η αντικατάσταση ή παράλειψη γραμμάτων, η απουσία τόνων και η ελλιπής χρήση ορθογραφικών κανόνων.

  • Στη συνέχεια είναι ένα γραπτό δείγμα μαθητή δέκα χρονών, στο οποίο φαίνονται πολλαπλές δυσκολίες (δυσορθογραφία, δυσγραφία, δόμηση και διάταξη κειμένου, παράλειψη συλλαβών και ολόκληρων λέξεων, απουσία σημείων στίξης)

3. Δυσκολίες στα μαθηματικά

• Ο μαθητής μπορεί να έχει προβλήματα στην εκτέλεση μαθηματικών πράξεων
• Δυσκολίες στην αρίθμηση
− Π.χ. δυσκολία στην αντίστροφη αρίθμηση από το 10 ως το 0
• Δυσκολίες στην κατανόηση της αντιστοιχίας ποσότητας-συμβόλων
− Π.χ. παρ’όλο που το παιδί αριθμεί 4 αντικείμενα δείχνει τη καρτέλα με τον αριθμό 5
• Δυσκολίες στη κατανόηση γραφικών αναπαραστάσεων
• Δυσκολίες στη κατανόηση ενός μαθηματικού προβλήματος και στο σχεδιασμό επίλυσης του.
− Π.χ. το παιδί επιλέγει την πρόσθεση για να λύσει όλα τα προβλήματα που συναντά

Προφίλ ενός μαθητή με Μ.Δ.

• «Ο Φ……., μαθητής Β΄ τάξης δημοτικού, φυσιολογικού επιπέδου νοημοσύνης, παρουσιάζει αρκετή δυσκολία στο γραπτό του λόγο. Ειδικότερα, στην ορθογραφία κάνει πολλά λάθη τόσο στις καταλήξεις των λέξεων (ουσιαστικών, ρημάτων) όπου δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει σωστά τα /ι/ και τα /ε/ (ενικός – πληθυντικός, ρήματα ενεργητικής – παθητικής φωνής και κλίση αυτών). Επίσης, αρκετές φορές παραλείπει γράμματα (σαν να μην τα «ακούει»), προσθέτει γράμματα ή συλλαβές ενώ, στην περίπτωση των λέξεων χαμηλής συχνότητας (λέξεις που δε συναντάει τακτικά στο σχολικό του εγχειρίδιο) μπορεί να γράψει μόνο ένα μέρος από αυτές (π.χ. ορισμένα γράμματα ή συλλαβές). Οι λέξεις συχνά είναι κολλημένες μεταξύ τους, τόνοι σπανίως τοποθετούνται στις λέξεις ενώ και η ανάγνωσή τους από τον ίδιο το μαθητή είναι αρκετά δύσκολη. Αν και ορισμένες φορές κάποιες (συχνόχρηστες) λέξεις γράφονται σωστά, ενδέχεται στο ίδιο κείμενο παρακάτω να γράφονται λανθασμένα δείχνοντας ότι η γραφή τους είναι τυχαία. Στην ανάγνωση παρατηρείται αρκετή δυσκολία στην αποκωδικοποίηση ενώ και ρυθμός ανάγνωσης είναι αργός. Φαίνεται να έχει μεγάλη δυσκολία να διαβάσει τις (νέες) λέξεις που περιέχουν /αι/ /ει/ ή /οι/. Ο προφορικός του λόγος δεν παρουσιάζει κάποια δυσκολία, ενώ και η κατανόηση των πληροφοριών που λαμβάνει από τον προφορικό λόγο είναι αρκετά ικανοποιητική».

Αρετή Σταμούλη
Ψυχολόγος-Ειδική Παιδαγωγός
MA Special Needs

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Παντελιάδου Σ. (2000). Μαθησιακές Δυσκολίες και Εκπαιδευτική Πράξη. Τι & Γιατί. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Τρίγκα-Μερτίκα Ε. (2010). Μαθησιακές Δυσκολίες. Γενικές & Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες-Δυσλεξία. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη